Skip directly to content

Ο ασθενης με καρδιακη ανεπαρκεια στην «εποχη» COVID-19

Σε μια δύσκολη συγκυρία για τη χώρα, και με κύριο ζητούμενο την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, είναι αναμενόμενο να δημιουργούνται ερωτήματα από ασθενείς με γνωστή καρδιαγγειακή νόσο για την καλύτερη διαχείριση της κατάστασης υγείας τους. Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί μια νόσο με συχνές νοσηλείες στο Νοσοκομείο, τις οποίες μπορεί να περιορίσει σημαντικά η τακτική ιατρική παρακολούθηση, η σωστή λήψη της φαρμακευτικής τους αγωγής και η τήρηση υγιεινών συνηθειών και σωστής διατροφής. Στο κείμενο που ακολουθεί παρουσιάζονται οι συχνότερες ερωτήσεις που διατυπώνει ο ασθενής με καρδιακή ανεπάρκεια ή ο φροντιστής του, στον γιατρό. Σκοπός είναι η καλύτερη παρακολούθηση της κατάστασης του ασθενούς, ιδίως στο περιβάλλον της  κατ’ οίκον παραμονής που επιβάλλουν οι τωρινές συνθήκες.

Έχω μεγαλύτερο κίνδυνο προσβολής από τον ιό λόγω της νόσου μου:

Όχι. H πιθανότητα μόλυνσης από τον ιό είναι η ίδια για όλους τους ανθρώπους. Ο ιός ως γνωστό μεταδίδεται από το προσβεβλημένο άτομο, κυρίως όταν βήχει, με σταγονίδια στον αέρα, ή μέσω επαφής μας με ήδη μολυσμένες επιφάνειες και μεταφοράς στα μάτια, στόμα, μύτη. Η πιθανότητα μόλυνσής μας μειώνεται εξίσου σε όλους εάν τηρούνται αυστηρά τα μέτρα υγιεινής χεριών και κυρίως πριν την λήψη τροφής.

Εάν προσβληθώ από τον ιό ανήκω σε ομάδα υψηλού κινδύνου;

Ναι. Οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, κυρίως συμφορητική, ανήκουν στην λεγόμενη ομάδα υψηλού κινδύνου. Δηλαδή έχουν αυξημένη πιθανότητα δυσμενέστερης εξέλιξης της υγείας τους.  Στην ίδια ομάδα υψηλού κινδύνου ανήκουν και οι μεταμοσχευμένοι ασθενείς, καθώς λαμβάνουν ανοσοθεραπεία, καθώς και τα άτομα με συγγενή κυανωτική καρδιοπάθεια και οι ασθενείς με πνευμονική υπέρταση.

Είμαι 80 ετών. Διατρέχω μεγαλύτερο κίνδυνο προσβολής από τον ιό;

Η πιθανότητα μόλυνσης είναι ιδία σε όλες τις ηλικίες, αλλά η προχωρημένη ηλικία αυξάνει την πιθανότητα δυσμενέστερης εξέλιξης της νόσου, κυρίως λόγω της συχνής παρουσίας συνοσηροτήτων, όπως σακχαρώδη διαβήτη, αρτηριακής υπέρτασης και καρδιακής ανεπάρκειας.

Έχω εμφυτευμένο βηματοδότη - απινιδωτή. Υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης της συσκευής;

Όχι. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η λοίμωξη με τον ιό μπορεί να μολύνει εμφυτευμένες συσκευές, προσθετικές βαλβίδες και καλώδια και να προκαλέσει ενδοκαρδίτιδα. Δεν υπάρχει επίσης καμία ένδειξη ότι προσβάλλονται οι φυσικές ή οι βιολογικές βαλβίδες.

Υπάρχουν αναφορές ότι το COVID-19 μπορεί να προκαλέσει μυοκαρδίτιδα ή περικαρδίτιδα. Καθώς έχω ιστορικό παλαιάς μυοκαρδίτιδας, διατρέχω μεγαλύτερο κίνδυνο;

Δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα ότι ασθενείς με ιστορικό μυοκαρδίτιδας ή περικαρδίτιδας έχουν αυξημένο κίνδυνο υποτροπής της νόσου τους. Γενικότερα σε ιογενείς λοιμώξεις έχουν παρατηρηθεί υποτροπή παλαιότερης φλεγμονώδους νόσου, όπως η μυοκαρδίτιδα ή περικαρδίτιδα, οπότε σε περίπτωση νόσησης από τον ιό, συνιστάται παρακολούθηση.

Ποια συμπτώματα πρέπει να με ανησυχήσουν για να ζητήσω ιατρική βοήθεια;

Η εμφάνιση ή επιδείνωση δύσπνοιας στις καθημερινές σας δραστηριότητες, η ανάγκη αύξησης μαξιλαριών για την κατάκλιση, αίσθημα ταχυκαρδίας, αδυναμία, ζάλη, απότομη αύξηση σωματικού βάρους και παραμένουσα εμπύρετη κατάσταση, είναι συμπτώματα και σημεία που πρέπει να σας κινητοποιήσουν για την αναζήτηση επείγουσας ιατρικής βοήθειας. Σε περίπτωση που νομίζετε ότι έχετε τα συμπτώματα του ιού, θα επικοινωνήσετε άμεσα με τον θεράποντα ιατρό σας ή τον ΕΟΔΥ.

Ως ασθενής με καρδιακή ανεπάρκεια διατρέχω μεγαλύτερο κίνδυνο να πεθάνω από τον ιό;

Με τα μέχρι σήμερα δεδομένα, τα άτομα, μεγάλης ηλικίας, με συνοδά νοσήματα, στα οποία περιλαμβάνεται και η καρδιακή ανεπάρκεια, έχουν αυξημένο κίνδυνο για δυσμενέστερη πορεία. Εδώ όμως πρέπει να τονιστεί ότι μεγάλο μέρος του πληθυσμού, που περιλαμβάνει και ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, είχε ήπια πορεία της λοίμωξης και ίαση. Καθότι δεν γνωρίζουμε τον πραγματικό αριθμό κρουσμάτων στον πληθυσμό, δεν μπορούμε να χαρακτηρίσουμε επακριβώς τις ομάδες αυξημένου κινδύνου.

 Καθώς φοβάμαι να πάω νοσοκομείο τι πρέπει να κάνω ως ασθενής με καρδιακή ανεπάρκεια;

Κρατήστε στενή επικοινωνία με τον γιατρό σας. Μην αμελείτε να λαμβάνετε την φαρμακευτική σας αγωγή. Υπάρχει η δυνατότητα «άυλης» συνταγογράφησης, αρκεί να προβείτε στο ανάλογο αίτημα από την Υπηρεσία της διαδικτυακής πύλης gov.gr  και να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας. Παρακολουθείτε την αρτηριακή σας πίεση, το βάρος και με οποιαδήποτε αλλαγή στο κλινικό σας στάδιο (ευκολότερη κόπωση, εμφάνιση δύσπνοιας, αύξηση σωματικού βάρους, δυσκολία στην κατάκλιση, αδυναμία, πόνου στο στήθος αλλά και οποιαδήποτε δυσάρεστο σύμπτωμα) ζητήστε ιατρική βοήθεια. Δεν αδιαφορούμε για τα συμπτώματα και αναζητούμε, όπως πάντα, ιατρική βοήθεια.

Πρέπει να τροποποιήσω την φαρμακευτική μου αγωγή λόγω COVID-19:

Όχι. Η φαρμακευτική αγωγή σας θα τροποποιείται εφόσον χρειαστεί, από τον θεράποντα ιατρό σας. Γενικά, η φαρμακευτική αγωγή για την καρδιακή ανεπάρκεια, αποδεδειγμένα μειώνει τις επανανοσηλείες, και βελτιώνει την ποιότητα ζωής και το προσδόκιμο των ασθενών. Έχουν διατυπωθεί θεωρίες για τους αναστολείς του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης που αποτελούν τον κεντρικό άξονα  της φαρμακευτικής αγωγής των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια. Δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα ότι η χρήση των φαρμάκων αυτών έχει ευεργετική ή δυσμενή  επίδραση σε περίπτωσης λοίμωξης από τον κορωνοϊό.

Υπάρχουν αναφορές ότι πρέπει να αποφεύγουμε αντιφλεγμονώδη φάρμακα γιατί επιδεινώνουν την λοίμωξη από κορωνοϊό;

Η σύσταση είναι να ακολουθείτε μετριασμένη χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων και εφόσον αυτή είναι επιβεβλημένη από τον ιατρό σας. Η παρατεταμένη και  ανεξέλεγκτη χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων μπορεί να επιδεινώσει τη νεφρική λειτουργία ή να αλληλοεπιδράσει με αντιπηκτικά φάρμακα επηρεάζοντας την δράση τους, και για αυτό δεν συνιστώνται. 

Λαμβάνω αντιπηκτική αγωγή. Υπάρχει κάποιο πρόβλημα με αυτή αν προσβληθώ με τον ιό;

Είναι άγνωστο εάν η εξέταση μέτρησης της δραστικότητας των κουμαρινικών αντιπηκτικών επηρεάζεται μετά από προσβολή με κορωνοϊό αντιπηκτική δράση των αντιθρομβωτικών φαρμάκων από την προσβολή με τον κορωνοϊό. Παρόλα αυτά είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι όπως σε κάθε περίπτωση οξείας λοίμωξης, οι  τυχόν συνυπάρχουσες διαταραχές (π.χ. διάρροιες), όπως και οι απότομες μεταβολές στις διαιτητικές συνήθειες είναι πιθανόν να οδηγήσουν σε απορρύθμιση της δραστικότητας των κουμαρινικών αντιπηκτικών. Στην περίπτωση αυτή θα επικοινωνήσετε άμεσα με τον ιατρό σας και θα προβείτε σε εργαστηριακή μέτρηση του χρόνου της δραστικότητας των κουμαρινικών αντιπηκτικών (Ιnternational Normalized Ratio (INR). Σε άτομα που βρίσκονται σε «καραντίνα» και λαμβάνουν κουμαρινικά αντιπηκτικά, και δεν έχουν δυνατότητα να κάνουν την εξέταση δραστικότητας του αντιπηκτικού τους θα πρέπει να επικοινωνήσουν με τον ιατρό τους.

Τι σωματική άσκηση μπορώ να κάνω στο σπίτι στις ημέρες περιορισμού μετακινήσεων;

 Ο περιορισμός στο σπίτι δημιουργεί διάφορα σωματικά και ψυχικά προβλήματα. Είναι σημαντικό να προσπαθείτε να σηκώνεστε τουλάχιστον ανά μία ώρα από το κάθισμα και να περπατάτε μέσα στο σπίτι, κάνοντας ήπιες μυϊκές ασκήσεις. Η σωματική άσκηση, σε ανοικτό χώρο της περιοχής σας, μπορεί να γίνει με ασφάλεια, αποφεύγοντας την κοινωνική επαφή και διατηρώντας αποστάσεις άνω των 2 μέτρων από άλλον περιπατητή.

Τι πρέπει να προσέχω στη διατροφή μου κυρίως αυτές τις ημέρες;

Μαθαίνουμε να διαβάζουμε τις ετικέτες τροφίμων. Περιορίζουμε το νάτριο σε 2 g την ημέρα. Η παραμονή στο σπίτι μπορεί να μας οδηγήσει σε άσκοπη κατανάλωση τροφής και συνεπώς αύξηση των προσλαμβανόμενων θερμίδων. Λόγω του ότι η σωματική δραστηριότητα έχει περιορισθεί, σε ορισμένους ανθρώπους, μια ασφαλής λύση για αυτούς είναι ο σχετικός περιορισμός των καταναλισκόμενων ποσοτήτων φαγητού, χωρίς φυσικά να μειωθούν τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.

Γενικότερα τι πρέπει να προσέχω;

  • Αποφυγή των συναθροίσεων και παραμονή στο σπίτι.
  • Συχνό καλό πλύσιμο των χεριών.
  • Απόλυτη συμμόρφωση με τη φαρμακευτική αγωγή για την καρδιακή ανεπάρκεια, τον σακχαρώδη διαβήτη, την αρτηριακή υπέρταση κ.λπ., ούτως ώστε να μειωθεί η πιθανότητα επαναεισαγωγής στο νοσοκομείο.
  • Σωστή διατροφή αποφεύγοντας το αλάτι.
  • Για τους καπνιστές, ευκαιρία για διακοπή του καπνίσματος.
  • Εάν παρουσιαστούν οξέα συμπτώματα (π.χ. θωρακικό άλγος, δύσπνοια ή ζάλη με αίσθημα παλμών) επικοινωνούμε με τον θεράποντα ιατρό - καρδιολόγο μας ή επισκεπτόμαστε αμέσως τα Επείγοντα Ιατρεία του νοσοκομείου.
  • Τα τελευταία χρόνια έχουν ξεκινήσει προγράμματα τηλεπαρακολούθησης ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια μέσω χρήσης έξυπνων συσκευών τηλεφώνου. Οι ασθενείς επικοινωνούν καθημερινά με τον ιατρό τους, τον ενημερώνουν για προβλήματα που πιθανόν έχουν, στέλνουν πληροφορίες που σχετίζονται με το σωματικό τους βάρος, το ηλεκτροκαρδιογράφημά τους και την αρτηριακή τους πίεση και δέχονται οδηγίες άσκησης, διατροφής και χρήσης φαρμακευτικής αγωγής. Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία προωθεί προγράμματα τηλεπαρακολούθησης, όπως θα δείτε στην ιστοσελίδα της (www.hcs.gr).

Για περισσότερες πληροφορίες

  1. World Health Organization (WHO) Q&A on coronaviruses: https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses:
  2. Coronavirus disease (COVID-19) advice for the public: Myth busters: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-f...
  3. European Centre for Disease Prevention and Control: Information on COVID-19 for specific groups: the elderly, patients with chronic diseases, people with immunocompromising condition and pregnant women: https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/information-covid-19-specific-...
  4. EMA gives advice on the use of non-steroidal anti-inflammatories for COVID-19: https://www.ema.europa.eu/en/news/ema-gives-advice-use-non-steroidal-ant...
  5. World Heart Federation (WHF): The link between COVID- 19 and CVD: https://www.world-heart-federation.org/covid-19-and-cvd/
  6. COVID-19 and the cardiovascular system: https://www.nature.com/articles/s41569-020-0360-5
  7. Are patients with hypertension and diabetes mellitus at increased risk for COVID-19 infection?: https://www.thelancet.com/journals/lanres/article/PIIS2213-2600(20)30116-8/fulltext
  8. Position Statement of the ESC Council on Hypertension on ACE-Inhibitors and Angiotensin Receptor Blockers: https://www.escardio.org/Councils/Council-on-Hypertension-(CHT)/News/position-statement-of-the-esc-council-on-hypertension-on-ace-inhibitors-and-ang
  9. British Heart Foundation: Coronavirus: what it means for you if you have heart or circulatory disease: https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/news/co...

Δρ. Χριστίνα Χρυσοχόου

Ιατρός – Καρδιολόγος

Διευθύντρια ΕΣΥ

Μέλος ΔΣ Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας

 

PP-PFE-GRC-0548-MAY20