Skip directly to content

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΙΟΙ ΚΑΙ ΤΙ ΤΟΥΣ ΚΑΝΕΙ ΤΟΣΟ ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΟΥΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΥΣ;

Ο ιός Ebola, που απεικονίζεται εδώ, είναι ένας από περισσότερα από τα 3.600 είδη ιών που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι στιγμής.

Πηγή: https://www.breakthroughs.com/foundations-science/what-virus-and-what-ma...

Ακόμη και οι πιο υγιείς άνθρωποι περιστασιακά “μάχονται” με το κοινό κρυολόγημα ή τη γρίπη - και τα δύο προκαλούνται από ιούς. Στην περίπτωση του κοινού κρυολογήματος, ο ρινοϊός είναι ο συνηθέστερος ένοχος, ενώ στην περίπτωση της γρίπης, αυτή προκαλείται από τον ιό της γρίπης καθώς και από τις διάφορες παραλλαγές του. Και αυτοί είναι μόνο δύο τύποι ανάμεσα σε χιλιάδες ιούς που κατοικούν στον κόσμο μας, συμπεριλαμβανομένων της πολιομυελίτιδας, της λύσσας, του Zika και του Ebola.

Αλλά τι ακριβώς είναι ένας ιός; Σε τι διαφέρει από τα βακτηρίδια; Και πώς μπορεί ένα μικρόβιο που πιστεύεται ότι είναι ένας από τους πιο πρωτόγονους οργανισμούς στον πλανήτη μας να προκαλέσει τόσα πολλά δεινά στο σώμα μας; Διαβάστε παρακάτω για να μάθετε τι κάνει τους ιούς τόσο τρομακτικούς αλλά και χρήσιμους.

Τα βασικά

Ένας ιός είναι ουσιαστικά ένας γενετικός κώδικας, είτε με τη μορφή DNA ή RNA, κλεισμένος σε ένα πρωτεϊνικό περίβλημα, γνωστό ως καψίδιο. Αλλά, σε αντίθεση με τα βακτηρίδια, ένας ιός δεν μπορεί να αναπαραγάγει τον εαυτό του χωρίς να εισβάλλει σε ένα κύτταρο ξενιστή επειδή δεν διαθέτει κανέναν από τους βασικούς μηχανισμούς μεταβολισμού και αναδιπλασιασμού.

Εξαιτίας αυτού, υπήρξε πολλή συζήτηση για το αν οι ιοί είναι πραγματικά "ζωντανοί" οργανισμοί. Επίσης, οι κανόνες κατάταξης των ιών σε είδη, ή από πού προέρχονται, είναι ελαφρώς διαφορετικοί. Για παράδειγμα, ενώ τα είδη των φυτών, των ζώων ή των βακτηρίων συνήθως ομαδοποιούνται σύμφωνα με φυσικά και γενετικά χαρακτηριστικά, τα είδη ιών (υπάρχουν πάνω από 3.600) μπορούν επίσης να ομαδοποιηθούν ανάλογα με τον τύπο ξενιστή που προσβάλλουν.

Ένας «μιμι-ιός»  (Mimivirus) όπως απεικονίζεται στο ηλεκτρονικό μικροσκοπίο. Η ανακάλυψη αυτού του ιού το 1992 - ο μεγαλύτερος και πιο πολύπλοκος ιός που ανακαλύφθηκε μέχρι σήμερα - έδειξε ότι ο ιός αυτός ήρθε πολύ κοντά στο να είναι ικανός αναπαραχθεί χωρίς κύτταρο ξενιστή. (Φωτογραφία: Ghigo Ε, et al)

Ο Τρομακτικός

Είτε πρόκειται για τον ρινοϊό που προκαλεί το κοινό κρυολόγημα είτε για ιό που προκαλεί μία πιο σοβαρή ασθένεια όπως τον Έμπολα, ο μηχανισμός είναι παρόμοιος. Όταν ένας ιός έρχεται σε επαφή με ένα κύτταρο ξενιστή, εισάγει το γενετικό υλικό του στον ξενιστή, ενεργοποιώντας το μολυσμένο κύτταρο για να αναπαράγει το γενετικό υλικό και τις πρωτεΐνες του ιού. Αυτοί οι αναπαραγμένοι νέοι ιοί ελευθερώνονται από το μολυσμένο κύτταρο έτοιμοι να προσβάλλουν άλλα κύτταρα.

Στην περίπτωση του Ebola, ο ιός αναστέλλει την λειτουργία της ιντερφερόνης, μια πρωτεΐνης που φυσιολογικά περιορίζει την εξάπλωση των ιών. Καθώς ο ιός εξαπλώνεται σε όλο το σώμα, μπορεί να προκαλέσει ένα από τα πιο σοβαρά συμπτώματα του Ebola, την αιμορραγία. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί και σε άλλους που έρχονται σε επαφή με το μολυσμένο αίμα.

Οι ιοί επιτυγχάνουν όλα αυτά παρά το μικροσκοπικό τους μέγεθος - από 10 έως 100 φορές μικρότερο από τα βακτήρια, και έγιναν μόλις πρόσφατα ορατοί με μικροσκόπιο υψηλής ανάλυσης.

Οι Χρήσιμοι

Παρά την ικανότητα κάποιων ιών να κλονίζουν την υγεία μας, η ίδια η ικανότητά τους να εισάγουν γενετικό υλικό σε κύτταρα ξενιστών έχει γίνει ένα ανεκτίμητο εργαλείο. Στην πραγματικότητα, πολλοί ιοί δεν επηρεάζουν τους ανθρώπους ή δεν είναι παθογόνοι - δηλαδή, δεν προκαλούν κάποια ασθένεια.

Μερικοί από αυτούς τους μη παθογόνους ιούς όπως οι αδενο-σχετιζόμενοι ιοί έχουν καταστεί ένα σημαντικό εργαλείο για την κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του ανθρώπινου γονιδιώματος και για τη διερεύνηση και εφαρμογή της γονιδιακής θεραπείας λόγω της ικανότητας ενός ιού να αναπαράγει το DNA ή το RNA στα κύτταρα του ξενιστή του.

Αυτή η ιδιότητα - η ίδια που καθιστά τους παθογόνους ιούς τόσο βλαβερούς για τον ξενιστή τους - τώρα χρησιμοποιείται στη γονιδιακή θεραπεία χρησιμοποιώντας ιούς ως φορείς για να μεταφέρουν υγιή γονίδια για να αντικαταστήσουν τα ελαττωματικά. Οι αδενο-σχετιζόμενοι ιοί είναι μοναδικοί μιας και ανήκουν σε μια ομάδα ιών που απαιτούν την παρουσία ενός "βοηθητικού" ιού ώστε να προκαλέσουν κάποια νόσο. Για το λόγο αυτό, οι αδενο-σχετιζόμενοι ιοί δεν έχει βρεθεί να προκαλούν ασθένειες στον άνθρωπο.

Έτσι, ενώ είναι αλήθεια ότι οι ιοί είναι η αιτία πολλών ασθενειών, η αυξανόμενη γνώση μας για αυτούς και τον τρόπο αναπαραγωγής τους άνοιξε επίσης την πόρτα στην χρήση τους για θεραπευτικούς σκοπούς.

PP-PFE-GRC-0534-APR20