Skip directly to content

Ερωτησεις και Απαντησεις για την Κολπικη Μαρμαρυγη

• Τι είναι η κολπική μαρμαρυγή;

Η κολπική μαρμαρυγή είναι ένα συχνό πρόβλημα της καρδιάς όπου η καρδιά χτυπάει τελείως ακανόνιστα και άρρυθμα και πολλές φορές και γρήγορα.

Τι παθαίνει η καρδιά στην κολπική μαρμαρυγή;

Η κολπική μαρμαρυγή είναι πρόβλημα του ηλεκτρικού ρεύματος της καρδιάς. Φυσιολογικά, το ρεύμα της καρδιάς εξαπλώνεται ομαλά όπως το κύμα που βλέπουμε αν ρίξουμε ένα βότσαλο σε μια λίμνη. Στην κολπική μαρμαρυγή, τα δύο επάνω τμήματα της καρδίας που λέγονται κόλποι, εμφανίζουν γρήγορα και ακανόνιστα ηλεκτρικά κύματα σαν να πετάμε πολλά βότσαλα τυχαία σε μία λίμνη.

Έτσι τρία πράγματα συμβαίνουν:

  1. η καρδιά χτυπάει γρήγορα και ακανόνιστα
  2. η καρδιά δεν δουλεύει όπως πρέπει
  3. το αίμα λιμνάζει στους κόλπους και μπορεί να πήξει δημιουργώντας θρόμβους. Οι θρόμβοι αυτοί μπορεί να φύγουν από την καρδιά και να αποφράξουν αρτηρίες σε άλλα μέρη του σώματος προκαλώντας για παράδειγμα εγκεφαλικά επεισόδια.

Τι προκαλεί την κολπική μαρμαρυγή;

Πολλές παθήσεις της καρδιάς μπορεί να προκαλέσουν κολπική μαρμαρυγή, όπως η στεφανιαία νόσος, οι παθήσεις των βαλβίδων της καρδιάς, η αυξημένη πίεση, η καρδιακή ανεπάρκεια και στην πραγματικότητα κάθε μορφή καρδιοπάθειας. Η κολπική μαρμαρυγή είναι συχνή σε ασθενείς με προβλήματα του θυρεοειδούς και των πνευμόνων. Μπορεί να προκληθεί από μερικά φάρμακα ή μετά από κατανάλωση αλκοόλ. Ωστόσο, σε ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών δεν βρίσκουμε μια προφανή αιτία. Νεότερες μελέτες έχουν δείξει ότι η κολπική μαρμαρυγή σχετίζεται με τον τρόπο ζωής και είναι πιο συχνή σε υπέρβαρους ανθρώπους που κάνουν καθιστική ζωή. Επίσης, η κολπική μαρμαρυγή σχετίζεται με την ηλικία. Έτσι, ενώ είναι σπάνια σε ασθενείς κάτω των 50 ετών, είναι αρκετά συχνή σε ασθενείς άνω των 80 ετών.

Πόσο συχνή είναι η κολπική μαρμαρυγή;

Η κολπική μαρμαρυγή είναι συχνή αρρυθμία, και παρουσιάζεται στο 1-3% του γενικού πληθυσμού, ενώ 5% των ανθρώπων άνω των 65 ετών και >10% των ανθρώπων άνω των 80 ετών εμφανίζουν κολπική μαρμαρυγή. Περίπου 10 εκατομμύρια άτομα στην Ευρώπη και άνω των 35 εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο υποφέρουν από κολπική μαρμαρυγή. Με βάση τα παραπάνω ποσοστά, υπολογίζεται ότι περίπου 200.000 Έλληνες πάσχουν από κολπική μαρμαρυγή.

Είναι επικίνδυνη η κολπική μαρμαρυγή;

Η κολπική μαρμαρυγή συνήθως δεν είναι άμεσα απειλητική για τη ζωή, εκτός από ασθενείς με άλλες σοβαρές παθήσεις της καρδιάς. Ωστόσο, τα συμπτώματα που προκαλεί μπορεί να είναι δυσάρεστα και να επηρεάζει έτσι την ποιότητα ζωής των ασθενών. Επίσης βάζει τους ασθενείς μακροχρόνια σε κίνδυνο για άλλες παθήσεις, όπως αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, το οποίο με τη σειρά του μπορεί να προκαλέσει μόνιμη αναπηρία ή θάνατο. Επίσης, αν η κολπική μαρμαρυγή προκαλεί μεγάλη ταχυκαρδία για αρκετούς μήνες τουλάχιστον, αυτό μπορεί να αρχίσει να αποδυναμώνει την καρδιά και να προκαλέσει καρδιακή ανεπάρκεια, ακόμη και σε ανθρώπους με φυσιολογική κατά τα άλλα καρδιά.

• Υπάρχουν διαφορετικές μορφές κολπικής μαρμαρυγής;

Ανάλογα με τη διάρκειά της και το αν επιδιώκεται ο τερματισμός της, η κολπική μαρμαρυγή ταξινομείται σε 4 τύπους. Αυτοί οι τύποι κολπικής μαρμαρυγής έχουν διαφορετική ανταπόκριση στη θεραπεία και επομένως αντιμετωπίζονται διαφορετικά.

  • Παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή: επεισόδια κολπικής μαρμαρυγής που διαρκούν λιγότερο από 7 ημέρες.
  • Εμμένουσα κολπική μαρμαρυγή: ένα επεισόδιο κολπικής μαρμαρυγής που διαρκεί περισσότερο από 7 ημέρες.
  • Μακροχρόνια εμμένουσα κολπική μαρμαρυγή: ένα επεισόδιο κολπικής μαρμαρυγής που διαρκεί περισσότερο από 1 έτος.
  • Μόνιμη κολπική μαρμαρυγή: όταν δεν γίνεται προσπάθεια τερματισμού της κολπικής μαρμαρυγής ή δεν είναι δυνατή η αποκατάσταση του κανονικού ρυθμού.

• Ποια είναι η θεραπεία της κολπικής μαρμαρυγής;

Η θεραπεία έχει 3 στόχους:

  1. Να μειωθεί ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου. Αυτό γίνεται με αντιπηκτικά ή αλλιώς «φάρμακα που αραιώνουν το αίμα» ώστε να μη πήζει εύκολα. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή πρέπει να πάρουν αυτά τα φάρμακα. Ο γιατρός προσδιορίζει τον κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο σε κάθε ασθενή και προτείνει αν χρειάζεται αντιπηκτικό φάρμακο.
  2. Να βελτιωθούν τα συμπτώματα και η ποιότητα ζωής του ασθενούς.
  3. Να διατηρηθεί η καλή λειτουργία της καρδιάς.

Ο δεύτερος και ο τρίτος στόχος επιτυγχάνονται με φάρμακα αλλά και με επεμβάσεις κατάλυσης (ablation) της κολπικής μαρμαρυγής. Τα φάρμακα είναι σε αρκετές περιπτώσεις αποτελεσματικά αλλά όχι πάντοτε. Οι επεμβάσεις κατάλυσης γίνονται με ειδικούς μαλακούς καθετήρες που μπαίνουν στην καρδιά από τη βάση του ποδιού και, στις κατάλληλες περιπτώσεις, έχουν υψηλά ποσοστά επιτυχίας.

Τελικά ποιοι ασθενείς είναι υψηλότερου κινδύνου για εμφάνιση επιπλοκών μετά από λοίμωξη με κωρονοϊό;

Yψηλότερο κίνδυνο για προσβολή και σοβαρές επιπλοκές από κορωνοϊό έχουν όσοι είναι ηλικίας 65 ετών και άνω ή πάσχουν από χρόνια νόσο όπως καρδιακή ανεπάρκεια, αρτηριακή υπέρταση, διαβήτη, πνευμονοπάθεια, καρκίνο, νεφρική νόσο, ηπατική νόσο, ή άλλες χρόνιες παθήσεις. 

Αυξάνει και μόνο η παρουσία κολπικής μαρμαρυγής τον κίνδυνο ασθένειας από κορωνοϊό όταν δεν υπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου;

Η απάντηση δεν είναι ξεκάθαρη διότι δεν έχουμε αρκετά στοιχεία. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι δεν υπάρχουν δεδομένα που να υποδεικνύουν ότι τα άτομα με κολπική μαρμαρυγή και μόνο, χωρίς άλλους παράγοντες κινδύνου, διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο. Ενώ γενικά αναφέρεται ότι τα άτομα με καρδιαγγειακές παθήσεις έχουν αυξημένο κίνδυνο, είναι πιθανό ότι αν η κολπική μαρμαρυγή ελέγχεται ικανοποιητικά, ο κίνδυνος είναι μικρότερος από τους άλλους ασθενείς.

• Γιατί υπάρχει διακύμανση στη βαρύτητα της προσβολής από κορωνοϊό σε ασθενείς με καρδιαγγειακές παθήσεις;

Πολλοί ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή έχουν συνοδές καρδιακές παθήσεις. Ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, που συχνά συνυπάρχει με κολπική μαρμαρυγή, προσβάλλονται πιο έντονα γιατί η καρδιά πρέπει να δουλέψει πιο έντονα. Κάποιοι ασθενείς με καρδιολογικό πρόβλημα μπορεί να έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και έτσι να είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπίσουν τον ιό.

• Η λήψη αντιπηκτικών φαρμάκων αυξάνει τον κίνδυνο για δυσμενέστερη εξέλιξη αν νοσήσω από COVID-19;

Σύμφωνα με τα σύγχρονα στοιχεία μελετών το να λαμβάνει κανείς αντιπηκτικό δεν τον θέτει σε μεγαλύτερο κίνδυνο.

• Πρέπει να  γίνουν τα προγραμματισμένα εμβόλια;

Τα άτομα με καρδιαγγειακές παθήσεις θα πρέπει να τηρούν τους εμβολιασμούς κατά της γρίπης και του πνευμονιόκοκκου.

Τι χρειάζεται να γνωρίζουν οι ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή που προσβάλλονται από κορωνοϊό και λαμβάνουν αντιπηκτικά όπως η Ασενοκουμαρόλη;

θα πρέπει να συνεχίσουν να λαμβάνουν το αντιπηκτικό τους πάντα σε επικοινωνία με τον ιατρό τους. Δεν είναι γνωστό αν η εξέταση  μέτρησης της δραστικότητας των κουμαρινικών αντιπηκτικών επηρεάζεται μετά απο προσβολή με κορωναϊό. Για όσους αυτο-απομονώνονται, προκειμένου να αποφευχθεί η ανάγκη για συχνές εξετάσεις αίματος αυτήν την περίοδο, θα πρέπει να επικοινωνήσουν με τον ιατρό τους για περαιτέρω οδηγίες.

• Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή που λαμβάνουν αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης ή αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης;

Υπήρξαν αναφορές ότι τα φάρμακα αυτά, που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, θα μπορούσαν να αυξήσουν τον κίνδυνο μόλυνσης και τη σοβαρότητα της λοίμωξης από κορωνοϊό.  Οι ειδικοί ωστόσο αναφέρουν ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για το θέμα αυτό, και συνιστούν όσοι ασθενείς λαμβάνουν τα φάρμακα αυτά με τη σύμφωνη γνώμη του ιατρού τους να συνεχίζουν τη λήψη τους.

• Θα έπρεπε οι ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή να αυτο-απομονώνονται;

Λόγω των παραπάνω γεγονότων, θεωρείται ότι τα άτομα με κολπική μαρμαρυγή και ηλικία 65 ετών και άνω ή/και όσοι έχουν άλλες χρόνιες παθήσεις θα πρέπει να βρίσκονται σε αυτο-απομόνωση λόγω του αυξημένου κινδύνου τους. Στην παρούσα κατάσταση οι προγραμματισμένες επεμβάσεις θα πρέπει να γίνονται μετά από επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες.

• Έχω ακούσει ότι ο κορωνοϊός μπορεί να προκαλέσει καρδιακά προβλήματα όπως καρδιακή προσβολή ή αρρυθμίες, είναι αλήθεια αυτό; 

Με βάση την αντίδραση φλεγμονής που προκαλεί ο ιός, υπάρχουν θεωρητικοί κίνδυνοι ότι η ιογενής λοίμωξη θα μπορούσε να προκαλέσει ρήξη αθηρωματικής πλάκας στις στεφανιαίες αρτηρίες, οδηγώντας σε οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (καρδιακή προσβολή). Τα άτομα που εμφανίζουν έντονη δυσφορία στο στήθος κατά τη διάρκεια των συμπτωμάτων του κορωνοϊού θα πρέπει να αναζητήσουν άμεσα ιατρική συμβουλή και φροντίδα. Σοβαρές συστηματικές φλεγμονώδεις καταστάσεις μπορεί να επιδεινώσουν τις αρρυθμίες ή ακόμη και να προκαλέσουν κολπική μαρμαρυγή σε ορισμένα άτομα. Η οξεία φλεγμονή που προκαλείται από την ιογενή λοίμωξη μπορεί να επιδεινώσει τόσο την καρδιακή όσο και τη νεφρική λειτουργία. Ωστόσο, δεν υπάρχει τίποτα που μπορείτε να κάνετε για την πρόληψη αυτών των προβλημάτων. Θα πρέπει να ακολουθήσετε αυστηρά τις συστάσεις για την πρόληψη της μόλυνσης.

Πληροφορίες από:

  1. https://www.verywellhealth.com/atrial-fibrillation-overview-4013663 Last access: 20/5/2020
  2. https://www.afibmatters.org/  Last access: 20/5/2020
  3. https://www.escardio.org/Education/COVID-19-and-Cardiology/what-heart-pa... Last access: 20/5/2020

Βασίλειος Π. Βασιλικός

Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ

PP-PFE-GRC-0549-MAY20