Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι μία πάθηση που αφορά την κεντρική περιοχή του αμφιβληστροειδούς χιτώνα του ματιού με την οποία έχουμε την ακριβή κεντρική όραση που μας επιτρέπει να εκτελούμε διάφορες δραστηριότητες όπως το διάβασμα ή η οδήγηση.

 

Στον δυτικό κόσμο αποτελεί την πιο συχνή αιτία μείωσης της κεντρικής όρασης σε άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών.  Η συχνότητα εμφάνισής της αυξάνεται προιούσης της ηλικίας και αναμένεται να έχουμε μία δραματική εμφάνιση νέων κρουσμάτων τα επόμενα χρόνια, καθώς θα αυξάνεται το προσδόκιμο επιβίωσης.

 

Η αιτιολογία της πάθησης δεν έχει πλήρως διευκρινιστεί, υπάρχουν ωστόσο προδιαθεσικοί παράγοντες όπως το οικογενειακό ιστορικό, η υπέρταση, η υπερχοληστερολαιμία, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, το κάπνισμα και διατροφικοί παράγοντες, οι οποίοι επηρρεάζουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης.

 

Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας μπορεί να εμφανιστεί με δύο μορφές που διαφέρουν ως προς τη μορφή και τη βαρύτητα.

Η πιο ελαφρά μορφή της πάθησης είναι η ατροφική ή ξηρού τύπου ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Είναι η πιο συχνή μορφή,  συνήθως έχει πιο ήπια συμπτωματολογία και πιο μακρά πορεία.

Αντίθετα η πιο σοβαρή και με τη χειρότερη πρόγνωση μορφή είναι η εξιδρωματική ή υγρού τύπου, που έχει ως κατάληξη την απώλεια της κεντρικής όρασης στο 90% των ασθενών άνω των 50 ετών.  Ειδικότερα η εξιδρωματικού τύπου ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς χαρακτηρίζεται από τη δημιουργία μιας μεμβράνης από παθολογικά αγγεία που οδηγεί σε αιμορραγία και ανάπτυξη, στο τελικό στάδιο, ινώδους ιστού (ουλής). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την κατάργηση της κεντρικής όρασης.

 

Τα κύρια συμπτώματα της νόσου περιλαμβάνουν την ελάττωση της όρασης και την παραμόρφωση (στρέβλωση) των εικόνων, ένα φαινόμενο που ονομάζεται μεταμορφωψία. Και τα δύο αυτά συμπτώματα κατά την εξέλιξή τους επηρρεάζουν ιδιαίτερα την ποιότητα ζωής των ασθενών.

 

Η θεραπεία της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της οφθαλμολογίας.. Η διακοπή του καπνίσματος και η προσθήκη τροφών με αντιοξειδωτικές ουσίες στην καθημερινή διατροφή των ασθενών προστίθενται στη θεραπευτική μας στρατηγική έναντι της νόσου, ενώ αποτελούν και τη μοναδική μας επιλογή στην περίπτωση της ηλικιακής εκφύλισης ξηρού τύπου.

 

Στην περίπτωση της υγρού τύπου ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς, οι θεραπευτικές επιλογές ξεκινούν από το θερμικό laser (ήταν η πρώτη θεραπευτική αντιμετώπιση).

Το θερμικό laser προκαλεί εγκαύματα στην περιοχή όπου εφαρμόζεται, τα οποία καταστρέφουν την αγγειακή μεμβράνη αλλά και τον αμφιβληστροειδή. Η βλάβη είναι μόνιμη και μη αναστρέψιμη γι’αυτό και η θεραπεία αυτή  χρησιμοποιείται πλέον μόνο για αγγειακές μεμβράνες που βρίσκονται εκτός του κέντρου της ωχράς κηλίδας.

Νεώτερη μέθοδος αντιμετώπισης και για μεμβράνες που βρίσκονται στην ευαίσθητη περιοχή του κέντρου της ωχράς κηλίδας είναι  η φωτοδυναμική θεραπεία που εφαρμόζεται τα τελευταία 6 χρόνια και συνίσταται στην επιλεκτική καταστροφή της αγγειακής μεμβράνης στην περιοχή της ωχράς. Η μέθοδος της φωτοδυναμικής εκμεταλεύεται την ιδιότητα μιας ουσίας, της verteporfin, η οποία συγκεντρώνεται  επιλεκτικά  στη μεμβράνη και  ενεργοποιείται με τη βοήθεια ενός ειδικού laser. Η ενεργοποίηση της verteporfin οδηγεί στην καταστροφή της μεμβράνης ενώ η αποτελασματικότητα της μεθόδου εξαρτάται από τον ιδιαίτερο τύπο της μεμβράνης που αντιμετωπίζουμε.

 

Οι αδυναμίες των παραπάνω θεραπειών όμως, είχαν ως αποτέλεσμα τη συνέχιση της έρευνας για πιο αποτελεσματικές επιλογές και τελευταία είχαμε  σημαντικές εξελίξεις στην θεραπεία της πάθησης με την είσοδο στην φαρέτρα μας των αντιαγγειογενετικών ουσιών(αντι-VEGF).

Οι ουσίες αυτές αναστέλουν την έκφραση του αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα πρωτείνης (VEGF), μιας πρωτείνης που προάγει μεταξύ άλλων  την παθολογική νεοαγγείωση (την ανάπτυξη των μεμβρανών) που χαρακτηρίζει την υγρού τύπου ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς.

Η θεραπεία με τους αντι-VEGF γίνεται με έγχυση του φαρμάκου εντός της υαλοειδικής κοιλότητας του οφθαλμού ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Οι κλινικές μελέτες έδειξαν σημαντικά αποτελέσματα από τη χρήση αυτής της θεραπευτικής μεθόδου σε όλους τους τύπους των μεμβρανών.

 

Η μελέτη της νόσου συνεχίζεται τόσο ως προς την αιτιολογία της όσο και προς την πιο αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση, με μεμονωμένες αλλά και συνδυασμένες θεραπείες. Οι ασθενείς του σήμερα έχουν περισσότερες και πιο αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές ενώ είναι πια σαφές ότι η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της νόσου είναι ο ακρογωνιαίος λίθος στη διατήρηση ενός από τα σημαντικότερα αγαθά μας. Της όρασής μας.

Πηγές:
Jack J Kanski : Clinical Ophthalmology, A Systematic Approach, 5th edition
Jack J Kanski, Stanislaw A Milewski: Diseases of The Macula, A Practical Approach


Ε. Εφορακοπούλου
Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Συνεργάτης της Pfizer Hellas AE

Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε τον αρμόδιο επαγγελματία υγείας.